Od poniedziałku, 28 kwietnia, dostępny jest najnowszy odcinek miejskiego podcastu „Warszawa Mówi”, produkowanego przez stołeczny ratusz. W tym odcinku Grzegorz Piątek, znany historyk architektury, w fascynujący sposób opowiada o wydarzeniach sprzed 80 lat, kiedy to rozpoczęto odbudowę niemal doszczętnie zniszczonej Warszawy. Drugi odcinek piątego sezonu nosi intrygujący tytuł „Tu były Tatry”, co nawiązuje do pierwszych wrażeń osób, które w styczniu 1945 roku przybyły do lewobrzeżnej Warszawy. Krajobraz ruin przypominał im górskie wąwozy i samotne skalne turnie Tatr. Po powstaniu warszawskim lewobrzeżna część miasta była zniszczona w 60–80 procentach, a widok opustoszałych ulic i wypalonych budynków budził grozę i podziw jednocześnie.
W tamtym czasie pojawiały się nawet rozważania o tymczasowym przeniesieniu stolicy do innych miast – Łodzi, Krakowa lub Katowic. Jednak, jak podkreśla Grzegorz Piątek w rozmowie z Kamilem Dąbrową, warszawiacy „zagłosowali nogami”. Już w kilka dni po wyzwoleniu rozpoczęli powrót do swojego miasta, samodzielnie remontując ocalałe fragmenty budynków i zasiedlając partery wśród ruin.
Ówcześni urbaniści widzieli w tragedii szansę na stworzenie lepszej, bardziej nowoczesnej Warszawy. Przed wojną miasto było bowiem zatłoczone, o bardzo dużym zagęszczeniu ludności – trzykrotnie większym niż dziś – a tereny zielone praktycznie nie istniały. Skibniewski, jeden z czołowych urbanistów Biura Odbudowy Stolicy, w gorzkich słowach wspominał, że przed wojną w niedzielę chodziło się do parku oglądać drzewa jak zwierzęta w zoo – tak rzadkie były miejsca zielone. Dlatego też, jak tłumaczy Grzegorz Piątek, projektanci odbudowy od razu postanowili nadać nowej Warszawie więcej przestrzeni i zieleni, rozluźniając zwartą zabudowę i tworząc nowoczesne, funkcjonalne miasto.
W rozmowie usłyszymy również o ambitnych planach, jak największy park miejski, który miał powstać w Warszawie, o genezie wyjątkowej dzielnicy Muranów, zbudowanej bezpośrednio na gruzach dawnej Warszawy, a także o wizjonerskich, ale kontrowersyjnych pomysłach na stworzenie swoistego „Mordoru” w centrum miasta. Grzegorz Piątek opowiada także o burzliwym sporze między zwolennikami ochrony zabytków a modernistami, który doprowadził do powstania słynnej trasy WZ – jednej z pierwszych nowoczesnych arterii komunikacyjnych stolicy. W podcaście nie zabrakło także refleksji nad współczesnym odbiorem Pałacu Kultury i Nauki oraz nowoczesnego Muzeum Sztuki Nowoczesnej.
Cały materiał, dostępny zarówno w formie audio, jak i video, można znaleźć na oficjalnej stronie miasta. Odcinek dostępny jest także na YouTube na kanale @miastostolecznewarszawa oraz na popularnych platformach streamingowych, takich jak Spotify i Apple Music. Więcej informacji na temat 80. rocznicy rozpoczęcia odbudowy Warszawy można znaleźć na specjalnie przygotowanej miejskiej stronie internetowej poświęconej temu historycznemu wydarzeniu.
