Park Pamięci na Cmentarzu Żydowskim

Przy ulicy Okopowej powstało niezwykłe miejsce, które skłania do refleksji i łączy przeszłość z teraźniejszością. Park Pamięci na terenie Cmentarza Żydowskiego to przestrzeń, w której symbolicznie upamiętniono ofiary Holokaustu oraz innych tragicznych wydarzeń. Każdy element tego projektu został zaplanowany z ogromnym szacunkiem dla historii i pamięci o zmarłych, a upamiętnienia były fundowane przez rodziny i bliskich, co nadaje im wyjątkowo osobisty charakter.

Na powierzchni 1800 m² rozmieszczono ponad sto postumentów wykonanych z białego betonu architektonicznego. Na nich zawisły tablice upamiętniające konkretne osoby i ich historie. Każdy taki pomnik to odrębny ślad pamięci, a jednocześnie część większej narracji, która oddaje hołd pokoleniom, których los został przerwany przez wojnę i prześladowania.

Park Pamięci to nie tylko indywidualne upamiętnienia, ale także miejsca o szczególnym znaczeniu symbolicznym. Znajduje się tu Pomnik Pamięci Dzieci – Ofiar Holokaustu, monument poświęcony Januszowi Korczakowi oraz mogiła bezimiennych ofiar, których szczątki odnaleziono w ruinach Muranowa. W tym wyjątkowym miejscu pochowano również Torę – co stanowi ostatni znany w Polsce udokumentowany pochówek Ksiąg.

Projekt Parku został powierzony architektom z pracowni Archiworks – Maciejowi Szpalerskiemu, Karolowi Dzikowi i Krzysztofowi Matuszewskiemu. Ich wizja opierała się na subtelnym połączeniu architektury i natury, co pozwoliło stworzyć przestrzeń zadumy i refleksji. Inspiracją dla projektu stały się tradycyjne macewy, czyli żydowskie nagrobki. Minimalistyczne, betonowe postumenty zdobi pas czarnego granitu, który nawiązuje do rytualnego stroju modlitewnego. Taka forma upamiętnienia przypomina koncepcję zastosowaną w izraelskim Yad Vashem, gdzie również połączono upamiętnienia z zieloną, starannie zaprojektowaną przestrzenią.

Realizacja tego miejsca wymagała nie tylko wyjątkowej wrażliwości, ale także ścisłej współpracy z przedstawicielami Gminy Wyznaniowej Żydowskiej, konserwatorami zabytków oraz rodzinami osób upamiętnionych. Podczas prac odkryto ślady dawnych ścieżek i budowli, co wpłynęło na ostateczny układ przestrzeni.

Dzięki zastosowaniu nowoczesnych prefabrykatów możliwe było zoptymalizowanie kosztów oraz stworzenie infrastruktury, która w przyszłości pozwoli na rozbudowę parku. Istotnym elementem projektu było także staranne dobranie roślinności – niskie rośliny okrywowe, krzewy oraz drzewa rodzime doskonale współgrają z otoczeniem cmentarza, podkreślając jego niepowtarzalny charakter. Za realizację i dobór roślin odpowiadała firma Proscape Architektura Krajobrazu, której doświadczenie pozwoliło na stworzenie naturalnie harmonijnej przestrzeni.

Fot. Bartek Barczyk / mat. prasowe